عملکرد هوش مصنوعی چیست و چگونه کار می کند؟
عملکرد هوش مصنوعی که به عنوان یکی از مهمترین فناوری ها و تکنولوژی های دنیا شناخته شده که به سرعت در حال تغییر و تحول می باشد. امروزه تمامی شغل ها و پردازش ها از عملکرد هوش مصنوعی استفاده می کند.
هوش مصنوعی چیست؟
مجموعه ای از سیستم های کامپیوتری و تکنیک ها می باشد که از تقلید و شبیه سازی هوش انسان برخوردار است که اطلاعات موجود را پردازش می کند در اصل نرم افزاری می باشد که توانایی مثل یادگیری، استدلال، تشخیص و حل مسئله را از خود بروز می دهد.
مکانیسم عملکرد هوش مصنوعی
عملکرد هوش مصنوعی:
عملکرد هوش مصنوعی بر پایه داده هایی است که به آن وارد می شود و کلیه داده ها را در یک مجموعه نگهداری می کند و در زمان نیاز از این داده ها به بهترین نحو و در قالب یک چارچوب که از قبل برنامه ریزی شده قابل استفاده می باشد که نوع ساده هوش مصنوعی می باشد که در اصل از اطلاعاتی که وارد شده استفاده می کند.
نوع دیگری از هوش مصنوعی وجود دارد که قدرت خلق دارد و خودش اطلاعات را تولید می کند به صورتیکه به نسبت به داده های اولیه ای که کاربر در اختیارش قرار می دهد خودش داده ها و محتوای جدید را کشف کرده و در اختیار کاربر قرار می دهد امروزه هوش مصنوعی که در دسترس کاربران قرار گرفته و رضایت کاربران را به دنبال دارد چت جی پی تی (ChatGPT) می باشد به صورتیکه از شما سوال می پرسد و بر حسب موضوع شما جواب را به شما نمایش می دهد.
نوع دیگری که امروزه باعث نگرانی مخاطبان شده زمانی است که هوش مصنوعی تصمیم بگیرد. یعنی در اصل بجای استفاده از داده هایی که در اینترنت وجود دارد و خروجی به ما نشان می دهد خودش جواب را بسازد و قدرت خلق کردن داشته باشد که در این صورت اگر حتی جواب اشتباه بدهد کاربر متوجه نمی شود و این جای نگرانی می باشد.
اجزای اصلی هوش مصنوعی:
عملکرد هوش مصنوعی به صورتی می باشد که از چند بخش کلیدی تشکیل شده که با همکاری همدیگر باعث می شود به تجزیه و تحلیل داده ها بپردازد.
1- داده ها (Data)- سوخت اصلی هوش مصنوعی AI
هیچ سیستمی بدون داده کار نمی کند. داده ها شامل: متن (مقاله، پیام)، تصویر (عکس، پزشکی، ماهواره ای)، صدا (گفتار)، اعداد و اطلاعات آماری کیفیت و حجم داده ها مستقیما روی دقت مدل اثر دارد
2- الگوریتم ها (Algorithms)- مغز تحلیلی سیستم
الگوریتم ها مجموعه ای از دستورالعمل های ریاضی و منطقی هستند که به سیستم می گویند چگونه از داده ها استفاده کنند، انواع مهم آن:
- الگوریتمهای طبقهبندی (Classification)
- الگوریتمهای رگرسیون (Regression)
- الگوریتمهای خوشهبندی (Clustering)
- الگوریتمهای تقویتی (Reinforcement)
3- یادگیری ماشین (Machin Learning)
بخش اصلی عملکرد هوش مصنوعی که به سیستم ها اجازه می دهد بدون برنامه نویسی مستقیم برای هر حالت از داده ها الگو کشف کند که سه نوع اصلی دارد شامل: نظارت شده، بدون نظارت، تقویتی
4- شبکه های عصبی مصنوعی (Neural Networks)
الهام گرفته از ساختار مغز انسان که از نورون های مصنوعی تشکیل شده اند و در لایه های مختلفی قرار می گیرند شامل: لایه ورودی (Input Layers)، لایه پنهان (Hidden Layers)، لایه خروجی (Output Layers) اگر تعداد لایه ها زیاد باشد به آن یادگیری عمیق (Deep learning) گفته می شود.
5- پردازش زبان طبیعی (Natural Language Processing (NLP))
به سیستم کمک می کند که زبان انسان را بفهمد و تولید کند که کاربرد آنها: چت بات ها، ترجمه خودکار، تحلیل احساسات، خلاصه سازی متن
6- بینایی ماشین (Computer Vision)
توانایی تحلیل و درک تصاویر و ویدیوها که کاربرد: تشخیص چهره، خوروهای خوران، تصویربرداری پزشکی
7- سیستم تصمیم گیری و استدلال (Reasoning& Decision Making)
این بخش به هوش مصنوعی امکان را می دهد که نتیجه گیری منطقی انجام دهد و بهترین انتخاب را از میان چند گزینه انجام دهد و پیش بینی آینده را انجام دهد.
8- سخت افزار و زیر ساخت محاسباتی:
هوش مصنوعی مدرن نیاز به قدرت پردازش بالا دارد: GPU و TPU، سرورهای ابری، مراکز داده بزرگ
انواع عملکرد هوش مصنوعی:
عملکرد هوش مصنوعی از دو دیدگاه اصلی بررسی می شود:
1- عملکرد هوش مصنوعی بر اساس سطح توانایی و درجه هوشمندی(Capability-based Classification)
- هوش مصنوعی محدود (Narrow AI): که به آن هوش مصنوعی ضعیف نیز گفته می شود برای انجام یک کار خاص فقط طراحی شده و ویژگی آن: توانایی انجام فقط یک عملکرد مثل ترجمه، شناسایی چهره، بازی شطرنج، فاقد درک واقعی یا هوشیاری و رایج ترین نوع هوش مصنوعی در دنیا می باشد.
- هوش مصنوعی عمومی (General AI): که به آن هوش مصنوعی قوی نیز گفته می شود و این نوع می تواند مثل انسان بیاموزد، درک کند، تعمیم دهد و در شراطی جدید تصمیم بگیرد که ویژگی آن توانایی یادگیری در زمینه های مختلف، درک مفاهیم انتزاعی، هنوز در مرحله تحقیق است مانند یک ربات که می تواند به اندازه یک انسان معمولی در زمینه های مختلف فکر کند.
- هوش مصنوعی فراهوشمند (Super intelligent AI): این نوع هوش مصنوعی فراتر از انسان عمل می کند و در همه حوزه ها (خلاقیت، منطق، تصمیم گیری، روابط اجتماعی) بهتر از انسان عمل می کند و ویژگی اصلی آن: آگاهی خود به خودی (Self-awareness)، قوه خلاقیت، احساسات و قضاوت پیچیده و در حد فرضیه و آینده پژوهی است.
2- عملکرد هوش مصنوعی بر اساس کارکرد و کاربرد (Functionality-based Classification)
- ماشین های واکنشی (Reactive Machines): این نوع ساده ترین نوع هوش مصنوعی است که فقط بر اساس داده های فعلی واکنش نشان می دهد و هیچ حافظه ای از گذشته ندارد.
- حافظه دار (Limited Memory): قادر به استفاده از داده های گذشته جهت تصمیم گیری آینده می باشد و بیشتر سیستم های مدرن از این نوع هستند.
- نظریه ذهن (Theory of Mind): هوش مصنوعی می تواند احساسات، باورها و قصد افراد را درک کند که این نوع هوش مصنوعی هنوز در مرحله تحقیق است.
- خودآگاه (Self-Aware AI): ماشین آگاهی از وجود خود و دیگران پیدا می کند که تا امروز فقط در حوزه فلسفی و نظری مطرح است.